X
تبلیغات
تربیت بدنی وعلوم ورزشی - روش تدریس جزوه 2

تربیت بدنی وعلوم ورزشی

PHYSICAL EDUCATION AND SPORT SINCE INPUT 86 UNIVERCITY ALISHAR

فصل 6

•           معمولاً متخصصین ورزشی توانایی های انسان را برای فراگیری مهارت های ورزشی به سه مرحله تقسیم می کنند:

•           مرحله عمومی (آموزش مهارت های اولیه)

•           مرحله ویژه ( آموزش تکنیک های پایه  و اولیه)

•           مرحله اختصاصی (آموزش تکنیک های پیشرفته و کامل )

مرحله عمومی:

•           این مرحله در سنین 10-8 سالگی است و گاهی تا اواخر دوره دبستان به طول می انجامد . در این مرحله دختران و پسران علاقه زیادی به انجام فعالیت های ورزشی مختلف دارند، اما توانایی جهت انجام آنها به طور مطلوب کم می باشد.

مرحله ویژه :

•           الف ) تجربه موفقیت آمیز قبلی

•           ب ) نوع ساختمان بدنی

•           ج ) محل جغرافیایی

•           د  ) جنبه روانی –اجتماعی و اقتصادی ، که در این مرحله علاقه نوجوانان جهت دست یابی به فرم بهتر بدنی ، شایستگی و دقت در اجرای مهارت های استاندارد شده ، افزایش می یابد.

مرحله اختصاصی:

•           در این مرحله دختران و پسران دو یا سه رشته مختلف ورزشی  را که معمولاً از انجام آنها لذت می برد انتخاب و دنبال می کنند و به طور کلی شرکت کردن در یک رشته خاص ورزشی ، علاقه آنها را نسبت به آن ورزش نشان می دهد این مرحله معمولاً از سنین 14 سالگی به بعد آغاز می شود و اغعلب تا اواخر دوره متوسطه طول می کشد.

دسته بندی رشته های ورزشی

•           بطور کلی رشته های ورزشی به سه دسته تقسیم می شوند :

•           ورزش های انفرادی (شنا ، ژیمناستیک ، دو ، تیراندازی و ...)

•           ورزش های دو نفره (تنیس ، بوکس ، بدمینتون و ...)

•           ورزش های تیمی (والیبال ، فوتبال ، بسکتبال و ...)

آمادگی چیست ؟

•           آمادگی کامل عبارتست از توانایی داشتن یک زندکی کامل و متعادل و شامل قسمت های زیر است :

•           آمادگی جسمانی

•           آمادگی روانی و فکری

•           آمادگی اجتماعی

•           آمادگی معنوی

•           آمادگی عاطفی

•        فصل 7

•           فوائد طبقه بندی دانش آموزان

•           1- وقتی که سطح توانائی های دانش آموزان یکسان و یا نزدیک به هم باشد در بین آن ها رقابت بیشتر می شود.

•           2-آموزش های کلاسی از حیث استانداردهای علمی ارزش بیشتری پیدا می کند.

•           3-آموزش های کلاسی از یک پیوستگی و ارتباط خاصی برخوردار می باشد.

•           4-وقتی که تقسیم بندی به شکل بالا صورت بگیرد دانش آموزان در حین آموزش از سلامت و ایمنی بیشتری برخوردار می باشد و از صدمات احتمالی پیشگیری می شود.

•           الف:طبقه بندی دانش آموزان از نظر توانائی

•           با استفاده نتایج حاصله از تست های توانائی حرکتی، آزمونهای آمادگی جسما نی و انجام مهارت های ورزشی تقسیم بندی کرد. از آنجا که تعداد دانش آموزان در کلاس های تربیت بدنی زیاد بوده و از طرفی توانایی های آنها متفاوت می باشد،ضرورت ایجاب می کند که برای آموزش بهتر از این روش استفاده کنیم.در این روش هر دانش آموزی با دانش آموزان هم سطح خود در فعالیت های آموزشی و حرکتی شرکت می کند که در این صورت دانش آموزان ضعیف سرخورده و بازیچه دیگر دانش آموزان قرار نمی گیرند.ویا احیاناً دچار کم روئی و خجالت نمی شوند.

 

u          هم چنین گروه بندی بر اساس توانائی باعث می شود که مهارت های ویژه و مورد نظر هر گروهی مشخص شده و متناسب با آن مهارت مذکور نمایش داده می شود و سپس تمرین آن آغاز می گردد.

u          یکی دیگر از ویژگی های این روش اینست که دانش آموزان در هنگام قرار گرفتن در چنین گروه بندی هایی،بطور چشمگیری از میزان صدمات و مجروح شدن آن ها کاسته می شود آموزش بر اساس توانائی دانش آموزان یکی از بهترین،اصولی ترین و کم حادثه ترین روش های گروه بندی دانش آموزان در درس تربیت بدنی می باشد.

 

u          ب:طبقه بندی دانش آموزان براساس قد و وزن

 

u          معلم تربیت بدنی در تعدادی از رشته های ورزشی ناچار است که فاکتور قد و وزن را برای آموزش بهتر درنظر بگیرد.

u          مثلا برای رشته های ورزشی همچون بسکتبال،والیبال که فاکتور قد از امتیاز ویژه ای برخوردار است می بایست دانش آموزان بلند قد را انتخاب و در گروه های مربوطه جایگزین نمود.

u          همچنین برای رشته های ورزشی همچون کشتی،وزنه برداری و وغیره فاکتور سنگینی وزن نقش بسیار تعیین کننده ای دارد میبایست دانش آموزان را از نظر وزن در یک تقسیم بندی معقولی قرار دارد که احتمال صدمه و دچار آسیب دیدگی در ان کمتر شود.

u          لذا چنین تقسیم بندی باعث می شود که رقابت به صورت عاقلانه،و بی عیب و نقص و با انگیزه و تمایل بیشتری پیگیری شود.

u          شیوه های چیدمان دانش آموزان در کلاس تربیت بدنی

u          فعالیت هایی که برای یک کلاس در نظر گرفته می شود افراد باید به شیوه های مختلف آرایش یابند که چنین استقرار بازیکنان در زمین بازی را در اصطلاح ورزشی چیدمان می گویند.زیاد بودن تعداد  دانش آموزان و کمبود تأسیسات و تجهیزات ورزشی،معلمین تربیت بدنی را در اجرای مطلوب درس تربیت بدنی با مشکلات عدیده ای مواجه می کند.لذا در چنین شرایطی، طراحی و سازماندهی دانش آموزان تا حدودی می تواند در رفع مشکلات و تنگناها مؤثر واقع شده و باعث گردد که لحظات آموزشی برای دانش آموزان مطلوب و مفید واقع گردد.

u          از آنجا که اغلب فعالیت ها ومحتوای آموزشی کلاسهای تربیت بدنی ماهیت گروهی داشته و برنامه های می بایستی در یک لحظه تمامی دانش آموزان را تحت پوشش قرار دهد ضرورت دارد تا به شیوه های مختلف چیدمان آشنائی داشته باشیم

 

 

u          الف:چیدمان آزاد

u          دراین نوع چیدمان،دانش آموزان در فضای موجود و یا محدوده ای که معلم تعیین می کند پخش می شود تا به فعالیت بپردازند. هر دانش آموزی به اندازه طول دستهایش از فرد دیگر فاصله تا در انجام فعالیت به دانش آموز دیگر برخورد نکند. هدف از چیدمان به این روش ، کشف استعدادهای فردی،کیفیت های بدنی(میزان قدرت تعادل و چابکی) به وسیله خود افراد است که بر اساس توانائی های فردی(جسمی) خود مشغول فعالیت هستند.در این روش معلم می بایستی تمامی دانش آموزان را تحت نظر داشته باشد چرا که احتمال دارد که دانش آموزی از اجرای فعالیت ها سرباز زند و یا این که مزاحمت هایی برای دیگر دانش آموزان ایجاد نماید.

 

 

 

 

u          -چیدمان صفی

 

 

u          2-شکل بندی دایره ای

u          این نوع شکل بندی برای حرکات گرم کردن و شنیدن توضیحات آموزشی معلم استفاده کرد.معلم در یک نقطه از دایره می ایستد و با انجام حرکات ورزشی و یا اجرای یک تکنیک به آموزش می پردازد.در تمامی مراحل آموزشی معلم می بایستی بر نحوه انجام حرکات و فعالیتهای دانش آموزان نظارت داشته باشد. در بعضی مواقع ضرورت ایجاب می کند.که دانش آموزان را در گروههای مختلف و به شکل دایره های کوچک تقسیم کرده و برای هر گروه یک نفر سرگروه انتخاب می شود.در این روش ها سر گروهها در وسط دایره قرار گرفته و با چرخشی که انجام می دهد بر انجام فعالیت های ورزشی دانش آموزان نظارت می کند و احیاناً مهارت های که اشتباه انجام می شود تصحیح می کند.

 

u          33-3- شکل بندی به صورت زیگزاگ

u          یکی دیگر از روش های چیدمان استقراری در زمین به روش زیگزاگ است.این روش بیشتر برای پرتاب های توپی و پاس هایی مثل بسکتبال،پاس پنجه،پاس ساعد و غیره بکار می رود. دانش آموزان دوبه دو فاصله چند متر در دو ستون روبروی هم می ایستند و دانش آموزان شماره 1 توپ را به شماره 2 و بازیکن شماره 2 توپ را به شماره 3 و الی آخر ادامه و حرکت دوباره تکرار می شود.تکرار حرکات بستگی به زمان موجود و نوع مهارتی که انجام میدهند توسط معلم مشخص می

 

 

چ

 

 

ارزیابی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مقطع ابتدایی در درس تربیت بدنی

در برنامه ی درسی تربیت بدنی، اهداف در سه حوزه ی "دانش ها، مهارت ها و نگرش ها" مطرح شده است. بدیهی است هنگامی که اهداف در این سه حوزه مورد توجه قرار گیرد، نحوه ی ارزیابی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان نیز باید به گونه ای باشد که با منطق اهداف هماهنگی داشته باشد، در ارزیابی از مهارت ها و نگرش ها باید دانش آموزان را در حین انجام فعالیت های یادگیری مورد مطالعه قرار داد؛ به عبارتی، فقط زمانی که دانش آموز در فعالیتی درگیر است، معلم می تواند ضمن مشاهده فعالیت های دانش آموز، وی را از ابعاد مختلف مهارتی یا نگرشی ارزیابی کند.

 

در ارزیابی از مهارت ها: با توجه به این که پرورش مهارت ها یک جریان مداوم و تدریجی است، لازم است معلمان هنگام آموزش یک فعالیت، حدود انتظارات خود را از دانش آموزان مشخص نماینددر مورد هر فعالیت (مهارت)، معلم باید به موارد خاصی که به آن فعالیت مربوط می شود، توجه نماید.

 

به طور مثال برای ارزیابی از مؤلفه های آمادگی جسمانی از تست های استاندارد، که هم اکنون در مدارس متداول است، استفاده می شود:

- استقامت عمومی (قلبی- عروقی)- آزمون 540 متر

- استقامت عضلانی: عضلات تنه؛ (آزمون دراز و نشست پا جمع)، عضلات کمربند شانه؛ (آزمون بارفیکس از حالت درازکش)

- انعطاف پذیری: آزمون جعبه انعطاف پذیری

- چابکی: دوی 9×4 رفت و برگشت

 

جدول (1): ارزیابی از مهارت ها (مرحله ی آمادگی اجرای مهارت ساعد در والیبال) (نمونه ی 1)

 

- پاها به اندازه ی عرض شانه باز است.

- زانوها خم شده اند و به توپ در وضعیت تقریباً نشسته ضربه زده می شود.

- بازیکن به طرف توپ حرکت می کند و وضعیت لازم را به خود می گیرد و ضربه می زند.

- بازیکن ساعدهای خود را به هم می چسباند و محل فرود آمدن توپ روی دست ها را صاف می کند.

- شست ها موازی، آرنج ها قفل و بازوها به هم چسبیده اند.

بازوها به موازات ران ها قرر دارند.

 

 

 

 

 

 

در ارزیابی از دانستنی ها: با توجه به این که دانش آموزان باید در درس تربیت بدنی با یک سری از حقایق و اصول علمی حاکم بر این رشته آشنا شوند و انعکاس این امر در دوره ی ابتدایی لوحه ی درسی دانش آموز است، بدیهی است باید روش ها و نوع ارزیابی، پشتیبان این بخش از اهداف درس تربیت بدنی باشد؛ از این رو، باید پرسش های مناسبی برای بررسی دانستنی های دانش آموز به صورت شفاهی طرح شود.

 

جدول (3): راهنمای ارزیابی درس تربیت بدنی (پایه ی اول ابتدایی) (نمونه ی 3)

جدول (4): راهنمای ارزیابی درس تربیت بدنی (پایه ی دوم ابتدایی) (نمونه ی 4)

 

حوزه ی ارزیابی

ابعـاد حوزه ارزیابی

موضوعات

بارم بندی

روش

ارزیابی

نوع

ارزیابی

مهارتی

آمادگی جسمانی

مرتبط با سلامتی: قدرت، استقامت عمومی، استقامت عضلانی، انعطاف پذیری

3

تست های استاندارد شده یا معلم ساخته

تکمیل چک لیست از مهارت ها در فعالیت های مربوط بر اساس عملکرد مورد انتظار

مشاهده ی

رفتار

دانش آموز

در حین

انجام

فعالیت ها

مرتبط با حرکات: چابکی، تعادل پویا

1

حرکات پایه

حرکات انتقالی: به پهلو دویدن، پریدن

3

حرکات غیرانتقالی: خم و راست شدن

2

حرکات کنترلی: دریافت کردن، پرتاب کردن

3

دانستنی ها

حرکات پایه و وضعیت بدنی

مصرف انرژی در راه رفتن و دویدن  دامنه ی حرکتی و محدودیت مفاصل

1

طرح پرسش های مناسب برای بررسی دانستنی های دانش آموز

به صورت

شفاهی

آمادگی جسمانی

آمادگی جسمانی چگونه به دست می آید؟ آشنایی با آزمون چابکی و تعادل

1

بهداشت و تغذیه

زمان نوشیدن آب، محاسن وزن مناسب بدن

75/0

ایمنی در ورزش

کفش و پوشاک مناسب، بازی در محل های خطرناک، وسایل و امکانات خطرآفرین

75/0

رشته های ورزشی

آشنایی با ورزش های انفرادی و اجتماعی

5/0

نگرش ها

 䦋㌌㏒㧀좈໱琰茞ᓀ㵂Ü

رعایت نظافت و عادات بهداشتی

شرکت در بازی ها و فعالیت ها

رعایت نظم و انضباط

پذیرش مسئولیت

روحیه ی جمعی و گروهی

1

5/0

5/0

1

1

تکمیل چک لیست از نگرش ها بر اساس عملکرد مورد انتظار

مشاهده ی رفتار دانش آموز در موقعیت های مختلف

 

جدول (5): راهنمای ارزیابی درس تربیت بدنی (پایه ی سوم ابتدایی) (نمونه ی 5)

حوزه ی ارزیابی

ابعـاد حوزه ارزیابی

موضوعات

بارم بندی

روش

ارزیابی

نوع

ارزیابی

مهارتی

آمادگی جسمانی

مرتبط با سلامتی: قدرت، استقامت عمومی، استقامت عضلانی، انعطاف پذیری

3

تست های استاندارد شده یا معلم ساخته

تکمیل چک لیست از مهارت ها در فعالیت های مربوط بر اساس عملکرد مورد انتظار

مشاهده ی

رفتار

دانش آموز

در حین

انجام

فعالیت ها

مرتبط با حرکات: سرعت عکس العمل، چابکی

1

حرکات پایه

حرکات انتقالی: لی لی کردن، مهارت در شناخت مفاهیم از طریق حرکت

3

حرکات غیرانتقالی: هل دادن و تاب خوردن

2

حرکات کنترلی: مهارت در ضربه زدن با دست و پا

3

دانستنی ها

حرکات پایه و وضعیت بدنی

آشنایی با وضعیت های بدنی هنگام فعالیت ورزشی، حمل اشیا و حرکات خطرناک و ممنوع گردن و کمر

1

طرح پرسش های مناسب برای بررسی دانستنی های دانش آموز

به صورت

شفاهی

آمادگی جسمانی

آگاهی از عوامل کاهنده و افزایش دهنده های آمادگی جسمانی

1

بهداشت و تغذیه

آشنایی با فعالیت های ورزشی و رابطه ی آن با غذا و آشامیدنی، مشکلات وزن زیاد

75/0

ایمنی در ورزش

آشنایی با زمان توقف فعالیت های ورزشی

75/0

رشته های ورزشی

آشنایی با رشته های با و بدون وسیله

5/0

نگرش ها

 䦋㌌㏒㧀좈໱琰茞ᓀ㵂Ü

رعایت نظافت و عادات بهداشتی

شرکت در بازی ها و فعالیت ها

رعایت نظم و انضباط

پذیرش مسئولیت

روحیه ی جمعی و گروهی

1

5/0

5/0

1

1

تکمیل چک لیست از نگرش ها بر اساس عملکرد مورد انتظار

مشاهده ی رفتار دانش آموز در موقعیت های مختلف

 

 

ارزیابی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مقطع راهنمایی و متوسطه

معلم در کلاس درس انرژی زیادی برای تدریس صرف کند، ارزیابی است که میزان یادگیری دانش آموزان را معلوم می کند. رویکرد برنامه ی درسی تربیت بدنی، همان طور که اشاره شد، کسب و حفظ سلامتی است. با چنین ایده ی ارزشمندی، مسلماً ارزیابی نیز باید به عنوان بخشی از جریان آموزش، به اصلاح رفتار دانش آموزان و احتمالاً روش تدریس معلم بپردازد تا هدف غایی حاصل شود.

قبل از آموزش باید برای دانش آموزان مشخص کنید که از آن ها چه انتظاری دارید و یادگیری آن ها را چگونه ارزیابی خواهید کرد. همان طور که اشاره شد اهداف تربیت بدنی سه حوزه ی شناختی (دانشی)، مهارتی و نگرشی را در بر می گیرد؛ بنابراین، ارزیابی نیز باید با این سه حوزه متناسب باشد.

 

ارزیابی از نگرش ها: دانستنی ها در حوزه ی اهداف اجتماعی- عاطفی- روانی و جسمانی مواردی همچون تعاون و همکاری، مشارکت و کنترل هیجانات، اعتماد به نفس،

 

ارزشیابی از دانستنی ها: برای ارزشیابی درک شناختی، استفاده از سؤال های پاسخ آزاد و دریافت گزارش مناسب است؛ این نوع ارزشیابی به ارتقای سطح فکری دانش آموزان در حوزه ی تربیت بدنی و تأثیر فعالیت های جسمانی کمک زیادی می کند.

علاوه بر آن، این نوع سؤال ها و ابزارهای ارزشیابی دیگری که پس از این خواهد آمد برای دانش آموزانی که به علل روشن و قاطع پزشکی قادر به اجرای فعالیت های جسمانی نیستند، قابل استفاده است. به جز این ها، ابزارهایی همچون ثبت فعالیت های روزانه به صورت گزارش، تهیه ی روزنامه و انجام پروژه نیز می توانند مؤثر باشند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

برای حفظ سلامتی دانش آموزان،یادگیری مؤثرتر، برابر کردن حالت رقابت آمیز و آسان تر کردن روند پیشرفت و موفقیت بیشتر، بایستی دانش آموزان را طبقه بندی کرد.
بنابر این معلمین تربیت بدنی بایستی به روش های گروه بندی دانش آموزان آشنا باشند